Samenwerken in het team: SBAR, informatieoverdracht

Klinisch redeneren draait om méér dan het analyseren van klachten en signalen. Het gaat ook om het zorgvuldig delen van je professionele oordeel, het overleggen met anderen, en het maken van gezamenlijke keuzes in complexe situaties. In die samenwerking speelt communicatie een sleutelrol – en juist daar biedt SBAR houvast.

De SBAR-structuur is ontwikkeld in de acute zorg, maar is uitstekend toepasbaar in preventieve, multidisciplinaire en wijkgerichte settings zoals de JGZ. Het is een praktisch hulpmiddel voor gestructureerde communicatie over zorgen, signalen en besluitvorming.

Waarom SBAR werkt in de JGZ

  • Helpt bij het verhelderen van complexe casussen
  • Zorgt voor transparantie in je klinisch redeneren (je maakt je denkproces expliciet)
  • Maakt multidisciplinair overleg efficiënter en effectiever
  • Vergroot de kans dat er passende actie wordt ondernomen
  • Bevordert continuïteit van zorg en dossierkwaliteit

Toepassingen van SBAR in de JGZ

Toepassing Voorbeeldsituatie
Overleg met jeugdarts of collega-verpleegkundige Je bespreekt een peuter met opvallend weinig spraak en sociaal contact
Overdracht naar wijkteam of CJG Je draagt een gezin over met multiproblematiek en opvoedingsonzekerheid
Gesprek met school of mentor Je bespreekt een leerling met frequente absentie en psychosociale klachten
Verwijzing naar huisarts of jeugdhulp Je vraagt aandacht voor een jongere met onverklaarde lichamelijke klachten en gedragsproblemen
Casusbespreking in MDO Je brengt je bevindingen in en stelt een vervolgactie voor in een multidisciplinair overleg

Tips voor gebruik van SBAR in de JGZ-praktijk

  • Gebruik een SBAR-template bij dossierregistratie of in je elektronisch clientendossier (ECD), zodat je automatisch denkt in de vier stappen.
  • Oefen SBAR hardop in teamoverleggen of intervisie: wat zeg je precies, en wat laat je weg?
  • Schrijf vooraf je analyse op, zodat je niet verzandt in een te uitgebreid verhaal.
  • Combineer SBAR met tools als GIZ of SCEGS (zie uitleg volgend hoofdstuk) om je observaties en analyse te structureren.
  • Gebruik de R (Recommendation) actief: benoem duidelijk je hulpvraag of voorstel, anders blijft het gesprek vaak hangen in informatie.

Praktijkvoorbeeld 1: Verwijzing naar huisarts met SBAR

S – Situatie
Ik zie een meisje van 14 jaar dat zich herhaaldelijk meldt met buikklachten en vermoeidheid.
B – Background
Er is geen somatische verklaring gevonden. Ze is vaak afwezig op school. Thuis speelt een vechtscheiding. Ze noemt zelf dat ze “nergens energie voor heeft”. School meldt ook sociaal terugtrekkend gedrag.
A – Assessment
Mijn inschatting is dat er sprake is van psychosomatische klachten in samenhang met stress en sombere stemming. Er zijn signalen die wijzen op overbelasting.
R – Recommendation
Ik adviseer een vervolgconsult bij de huisarts met aandacht voor stemming en psychosociale factoren. Ik kan aansluiten als nodig, eventueel met schoolmaatschappelijk werk.

Praktijkvoorbeeld 2: Overdracht aan CJG of wijkteam

S – Situatie
Het gezin van Malik (3 jaar) vraagt herhaaldelijk advies over slaapgedrag en gedragsproblemen.
B – Background
Vader werkt nachtdiensten, moeder is overbelast. Malik slaapt slecht, is vaak boos, en heeft moeite met veranderingen. Er is weinig netwerk en beperkte rustmomenten thuis.
A – Assessment
Mijn inschatting is dat de opvoedsituatie onder druk staat. Er zijn matige opvoedvaardigheden en weinig structurele ondersteuning.
R – Recommendation
Ik stel voor dit gezin over te dragen aan het CJG voor opvoedondersteuning aan huis en hulp bij dagstructuur. Ook mogelijk aanmelden bij peuterspeelzaal met extra begeleiding.

  • Leonard, M., Graham, S., & Bonacum, D. (2004). The human factor: the critical importance of effective teamwork and communication in providing safe care. Quality and Safety in Health Care, 13(suppl_1), i85–i90.
  • Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). (2021). JGZ-richtlijn Psychosociale Ontwikkeling. https://www.jgzrichtlijnen.nl
  • Stichting Kind en Ziekenhuis. (z.d.). SBAR in de communicatie: Veilig overdragen in kindzorg. https://www.kindenziekenhuis.nl

Vorig hoofdstuk
Ga terug naar beginpagina E-learning
Volgende hoofdstuk